Ordu Fen Lisesi 11’inci sınıf öğrencisi Muhammed Ensar Aktaş ve 12’nci sınıf öğrencisi Alper Hamza Altıntaş, danışman öğretmenleri Hamdi Uğur Taş ile Tarlaist projesi üzerinde geçen yıl çalışmaya başladı. Bu kapsamda önce bir bilgisayar programı geliştiren ikili, daha sonra bu programı güncelleyerek mobil uygulamaya dönüştürdü. Uygulama basit arayüzü sayesinde oldukça kolay bir şekilde kullanılabiliyor. Yapay zeka destekli sistem, çiftçilere bilimsel verilerle rehberlik ederek üretimde verimi artırmayı hedefliyor. Muhammet Ensar Aktaş, Genç Başarı Eğitim Vakfı ve Türkiye İş Bankası’nın paydaşlığında yürütülen GençBizzTech 2026 programı kapsamında 472 takım arasından 3’üncü olmayı da başaran projelerini şöyle anlattı:
TARIM ÜRETİMİ YÜZDE 70 ARTIRILMALI
“Dünya Tarım Örgütü’nün 2009 yılında yaptığı araştırmaya göre, 2050 yılında dünya nüfusu 9 milyarı aşacak. Bu kapsamda şu an dünyadaki tarım üretiminin yüzde 70 artırılması gerektiği ön görülüyor. Türkiye çok önemli bir konuma ve verimli topraklara sahip olmasına rağmen çiftçiler, tarım süreçlerini hala geleneksel yöntemlerle sürdürüyor. Bilimsel veriye dayanmayan tarım uygulamaları da yavaş yavaş geçerliliğini kaybediyor. Biz de işte bu bu sorunu çözmeye odaklandık. Geliştirdiğimiz uygulamayla çiftçiye hem doğru ürün seçiminde hem de verimi artırma noktasında bilimsel destek sunacağız. Projemizi geliştirirken çiftçilerin dijital okuryazarlığının düşük olduğunu da göz önünde bulundurarak kolay kullanılabilecek bir uygulama tasarladık.
90 FARKLI ÜRÜNÜN UYGUNLUĞU BELİRLENİYOR
Sistem, çiftçinin uygulamayı açması ve tarlasını seçmesiyle çalışmaya başlıyor. Çiftçi isterse harita üzerinden işaretleme yaparak, isterse uygulamadaki Tapu Kadastro Genel Müdürlüğü entegrasyonu ile adres bilgilerini girebilir. Ayrıca sistem, çiftçinin bulunduğu konum doğrultusunda tarlanın yerini otomatik olarak da belirleyebiliyor. Yer belirlendikten sonra çiftçi uygulamadaki analiz butonuna tıklıyor ve pek çok veri tabanından otomatik olarak alınan bilgiler doğrultusunda 90 farklı ürünün tarlaya uygunluğu değerlendiriliyor. Uygulama, tarlaya sadece hangi ürünün uygun olduğunu belirlemekle kalmıyor aynı zamanda ilgili ürün için gerekli mazot, gübre, ilaç ve işçilik giderlerini hesaplıyor. Son olarak ne kadar ürün elde edileceğini de belirleyen sistem çiftçiye hasat sonrasında elde edeceği net geliri bildiriyor.
TOPRAK SAĞLIĞI DA ÖLÇÜLÜYOR
Tabii aynı coğrafyada olsa da tarlanın toprak yapısı farklılık gösterebiliyor. Sistem, uydu görüntüleri üzerinden söz konusu tarlanın bitki örtüsü yoğunluğunu ve sağlığını ölçen Normalize Edilmiş Fark Bitki Örtüsü İndeksi’ni (NDVI) kullanıyor. Bu sayede ilgili arazinin son 12-24 aylık değerleri analiz ediliyor ve ekim için en uygun ürünün ne olacağını bildiriyor. Analiz sonucunda değerler, beklenen aralığın çok altında çıkarsa bu durum sistem tarafından otomatik olarak ‘anamoli’ olarak işaretleniyor. Böyle bir durum anız yakımı, sel sonrası tortu birikimi veya aşırı otlatma gibi olayların ardından meydana gelebiliyor. Sistem tarlada böyle bir durum tespit ederse çitçiye her hangi bir ürün önerisinde bulunmuyor.”
ÇİFTÇİYLE ARKADAŞ GİBİ KONUŞUYOR
“Hedef kitlemiz genellikle dijital okuryazarlığı düşük olan çiftçiler olduğu için sisteme bir de ‘sesli komut’ özelliği getirdik” diyen 12’nci sınıf öğrencisi Alper Hamza Altıntaş da geliştirdikleri uygulamanın kullanım kolaylığı hakkında şunları söyledi:
“Sesli komut özelliği sayesinde kullanıcı, yalnızca mikrofon butonuna basarak ‘tarlamı analiz et’ diyebiliyor ve sesli asistan çiftçiyle arkadaş gibi konuşarak gerekli analizleri yapıyor ve tüm bilgileri sesli olarak aktarıyor. Çiftçinin uygulamamız sayesinde yüksek verim elde etmesi ürünlerin satış fiyatına da yansıyacağından bu durum tüketici için de avantaj sağlayabilir. Bu tür farklı uygulamalar yurt dışında bazı şirketler tarafından sunuluyor ama oldukça pahalılar ve çiftçiler açısından kullanıcı dostu değiller. Öte yandan onların bu tür analizi yapması için farklı sensörleri de kullanmaları gerekiyor. Oysa bizim uygulamamız için yalnızca bir akıllı telefon yeterli. Ek bir araca ihtiyaç yok. Uygulamamızda ücretsiz ve premium model seçeneklerimiz olacak. Çiftçiler isterlerse ücretsiz kullanabilecek isterlerse de sesli modeli premium yani ücretli versiyonda kullanabilecek.
ÖNÜMÜZDEKİ YIL KULLANIMA AÇILABİLİR
Sistem şu an çalışıyor ama bir yandan yeni testlerle uygulamayı geliştirmeye devam ediyoruz. Önümüzdeki yıl uygulamanın mobil mağazalarda yerini almasını ve kullanılmaya başlamasını planlıyoruz.”
KARAR SÜREÇLERİNE DESTEK OLACAK
Danışman öğretmen Hamdi Uğur Taş:
Karadeniz gibi atadan gelme tarımın devam ettiği yerlerde bu uygulama insanların işini bir hayli kolaylaştıracak. Çünkü insanlar fındığın kazandırmadığı dönemlerde ne ekeceğine karar vermekte zorlanıyor. Dolayısıyla öğrencilerin bu çalışması, çiftçilerin karar süreçlerine de önemli katkılar sunacak. Uygulama bilimle konuşuyor dolayısıyla tarımın geleceği için oldukça değerli veriler sunuyor.
